Με ποιο μηχανισμό οι στατίνες προκαλούν Διαβήτη;

Οι στατίνες αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης νέων περιστατικών Διαβήτη. Το συμπέρασμα αυτό βγαίνει από πλήθος μελετών, τα τελευταία χρόνια. Ο μηχανισμός με τον οποίο συμβαίνει αυτό δεν έχει αποσαφηνισθεί πλήρως. Παρόλα αυτά έχουν αναπτυχθεί κάποιες θεωρίες, για την επίλυση αυτού του γρίφου.
Όλα ξεκίνησαν από τα αποτελέσματα της μελέτης JUPITER (Justification for the Use of Statins in Primary Prevention). Σε αυτήν η χρήση ροζουβοστατίνης, για πρωτογενή πρόληψη καρδιαγγειακού επεισοδίου, παρουσίασε μια απροσδόκητη ανεπιθύμητη ενέργεια. Συγκεκριμένα, αυξήθηκε σημαντικά το ποσοστό ανάπτυξης Διαβήτη, στα άτομα που συμμετείχαν.
Στη συνέχεια, δημοσιεύθηκαν πολλές μελέτες, που επιβεβαιώνουν ότι οι στατίνες, έχουν Διαβητογόνο δράση. Μια μελέτη από την Φιλανδία, μετά από 6 χρόνια χορήγησης στατίνης, παρουσίασε αύξηση του κινδύνου Διαβήτη κατά 46%. Μελέτη από την Αυστραλία (Australian Longitudinal Study on Women’s Health) διαπίστωσε ότι η χορήγηση στατίνης αύξησε τον κίνδυνο ανάπτυξης Διαβήτη κατά 17% για την μικρή δόση και 51% για την μεγαλύτερη δόση.
Τελευταία, ανακοινώθηκαν αποτελέσματα από το Diabetes Prevention Program (DPP), στην Αμερική. Σε αυτήν η χορήγηση στατίνης σε άτομα υψηλού κινδύνου, για την ανάπτυξη Διαβήτη, αυξάνει τον κίνδυνο νέων περιστατικών Διαβήτη κατά 36%. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2017, στο περιοδικό BMJ Open Diabetes Research & Care.
Προτεινόμενοι μηχανισμοί για τις στατίνες
Αν και το θέμα δεν έχει διευκρινισθεί πλήρως, υπάρχουν προτεινόμενοι μηχανισμοί με τους οποίου οι στατίνες έχουν διαβητογόνο δράση. Οι μηχανισμοί αυτοί αναφέρονται στην μείωση της έκκρισης της ινσουλίνης, την μείωση των υποδοχέων της γλυκόζης GLUT4 και στην αλλαγή της συμπεριφοράς των ατόμων που κάνουν χρήση στατίνης.
Από πειράματα στο εργαστήριο έχει αποδειχθεί ότι οι στατίνες μπορούν να αποκλείσουν τους διαύλους ασβεστίου. Δίαυλοι ασβεστίου υπάρχουν και στο β-κύτταρο του παγκρέατος, που είναι υπεύθυνα για την έκκριση της ινσουλίνης. Μέσα από τους διαύλους ασβεστίου εισέρχεται το ασβέστιο, μέσα στο κύτταρο και αυτό προκαλει μαζική έκκριση ινσουλίνης. Οι στατίνες φαίνεται ότι δυσχεραίνουν αυτή τη διαδικασία.
Οι στατίνες έχουν σαν κύρια δράση την αναστολή του HMG-CoA reductase, ενός ενζύμου που είναι υπεύθυνο για την σύνθεση της χοληστερόλης. Όταν αναστέλλεται το ένζυμο αυτό μειώνεται η σύνθεση της χοληστερόλης. Ταυτόχρονα όμως, μειώνεται και η παραγωγή κάποιων χρήσιμων παραπροϊόντων. Αυτά είναι τα ισοπρενοειδή, dolichol, geranylgeranyl pyrophosphate, farnesyl pyrophosphate, and coenzyme Q10. Έχει αποδειχθεί ότι τα ένζυμα αυτά αυξάνουν την παραγωγή των μεταφορέων της γλυκόζης GLUT4. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των GLUT4 στους μυς και στο λίπος, τόσο πιο αποτελεσματική είναι η ρύθμιση του σακχάρου. Η αναστολή της σύνθεσης αυτών από τις στατίνες φέρνει αντίθετα αποτελέσματα.
Ένας άλλος μηχανισμός προέρχεται από την παρατήρηση ότι οι ασθενείς με οικογενή υπερχοληστερολαιμία, εμφανίζουν σπάνια Διαβήτη. Αυτοί οι ασθενείς έχουν μεγάλη έλλειψη LDL υποδοχέων, το οποίο προκαλεί μεγάλη αύξηση της χοληστερόλης στην κυκλοφορία του αίματος. Οι στατίνες αυξάνουν την έκφραση των LDL υποδοχέων στην μεμβράνη των κυττάρων και έτσι απορροφάται η κυκλοφορούσα χοληστερόλη από τα κύτταρα. Στην περίπτωση των β-κυττάρων, η αύξηση της απορρόφησης της χοληστερόλης, μπορεί να είναι τοξική.
Αλλαγή στη συμπεριφορά
Τέλος έχει παρατηρηθεί ότι τα άτομα που κάνουν χρήση στατινών, τείνουν να μην ακολουθούν απόλυτα της προβλεπόμενη διατροφή. Αυτό σε συνδυασμό με τα μυοσκελετικά ενοχλήματα, που αυτές προκαλούν, μειώνουν την σωματική δραστηριότητα. Τέτοιες αλλαγές στην συμπεριφορά, μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο ανάπτυξης Διαβήτη.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση και τη συμβουλή του γιατρού σας.

