Αναφυλαξία – Αλλεργικό Σοκ. Συμπτώματα και διάγνωση.

Η αναφυλαξία είναι μια επικίνδυνη κατάσταση για τη ζωή και οφείλεται σε μια γρήγορη και βαριά αλλεργική αντίδραση. Τις περισσότερες φορές πυροδοτείται από τροφές, φάρμακα, και δήγματα εντόμων. Υπάρχουν βέβαια και άλλες πιθανές αιτίες.
Η αναφυλαξία είναι απρόβλεπτη. Οι πιο πολλοί άνθρωποι που έχουν βιώσει αυτή τη κατάσταση έχουν μια ήδη γνωστή αλλεργία, πάντα όμως ηπιότερης μορφής. Μερικοί, όμως παθαίνουν αναφυλαξία χωρίς να έχουν διαπιστώσει στο παρελθόν ότι είναι αλλεργικοί. Το πρώτο επεισόδιο μπορεί να είναι και θανατηφόρο.
Η βαρύτητα των συμπτωμάτων, μιας αναφυλακτικής αντίδρασης μπορεί να μετριαστεί, από μια γρήγορη διάγνωση και μια γρήγορη αντίδραση με τη κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.
Τα συμπτώματα γενικώς ξεκινάνε από λίγα λεπτά έως μια ώρα από την έκθεση του ατόμου στον αλλεργιογόνο παράγοντα. Σπανίως τα συμπτώματα μπορεί να ξεκινήσουμε καθυστέρηση για κάποιες ώρες.
Το κύριο σύμπτωμα της αναφυλαξίας είναι το εξάνθημα και το οίδημα στο δέρμα, τα-α οποία συμβαίνουν στο 80-90% των περί-πτώσεων. Αναπνευστικά συμπτώματα συμβαίνουν στο 50% των περιπτώσεων και είναι περισσότερο συνηθισμένα στα άτομα που ήδη έχουν άσθμα , ή κάποια άλλη χρόνια πνευμονοπάθεια. Επίσης μπορεί να εμφανισθεί πτώση της πίεσης στο 30% των περιπτώσεων και αυτό δημιουργεί ζάλη, πονοκέφαλο απώλεια των αισθήσεων.
Η αναφυλαξία μπορεί να εμφανίσει συμπτώματα σε όλο το σώμα:
- Δέρμα: κνησμό, ερυθρότητα, εξάνθημα, οίδημα.
- Μάτια: κνησμός, δακρύρροια, ερυθρότητα, οίδημα βλεφάρων.
- Μύτη και Στόμα: φτέρνισμα, καταρροή, ρινική συμφόρηση, οίδημα στη γλώσσα, μεταλλική γεύση.
- Πνεύμονες και φάρυγγας: δυσκολία να μπει ή να βγει ο αέρας, επίμονος βήχας, σφίξιμο στο στήθος, σφύριγμα στην αναπνοή ή αλλαγή της φωνής, αυξημένη παραγωγή φλεγμάτων, οίδημα στον φάρυγγα και κνησμό, βραχνάδα, αίσθημα πνιγμού.
- Καρδιά και αγγεία: ζάλη, αδυναμία, λιποθυμία, γρήγορος, αργός ή ανώμαλος ρυθμός, χαμηλή πίεση αίματος.
- Γαστρεντερικό σύστημα: ναυτία, έμετος, κοιλιακοί σπασμοί, διάρροια.
- Νευρικό σύστημα: άγχος, σύγχυση, αίσθημα επικείμενου θανάτου.
Η βαριά μορφή της αναφυλαξίας προκαλεί ξαφνική καταπληξία, χωρίς προειδοποιητικά σημάδια, εξανθήματος ή οιδήματος. Αυτή η μορφή εμφανίζεται συνήθως στα άτομα που λαμβάνουν ενδοφλέβια φάρμακα ή δέχονται τσίμπημα από έντομα.
Πάνω από το 20% των ατόμων που παθαίνουν αναφυλαξία έχουν διφασική μορφή ή παρατεταμένης διάρκεια αναφυλαξία. Η διφασική μορφή εμφανίζεται αρχικά, στη συνέχεια υποχωρεί και μετά από αρκετές ώρες χωρίς περεταίρω έκθεση στον αλλεργιογόνο παράγοντα, επανεμφανίζεται. Η επανεμφάνιση μπορεί να συμβεί μέσα στις επόμενες 8 ώρες, αλλά υπάρχει πιθανότητα να εμφανισθεί και μετά 72 ώρες. Η παρατεταμένη μορφή εμφανίζεται με συμπτώματα που διαρκούν από ώρες μέχρι αρκετές ημέρες παρά την σωστή θεραπεία, είναι όμως μια σπάνια μορφή.
Η αιτία της αναφυλαξίας μπορεί να είναι προφανής, μπορεί όμως να μην είναι δυνατόν να ανευρεθεί.
Συχνές αιτίες της αναφυλαξίες είναι:
- Τροφές: Στα παιδιά είναι τα αυγά, το γάλα της αγελάδας, τα φιστίκια, τα ψάρια, το σιτάρι, η σόγια. Στους εφήβους και στους ενήλικες είναι τα φιστίκια, τα ψάρια. Κάθε τροφή που περιέχει φρούτα και λαχανικά μπορεί να προκαλέσει αναφυλαξία.
- Φάρμακα: αντιβιοτικά (πενικιλίνη, αμοξυκιλίνη), αναλγητικά, σκιαγραφικά και άλλα.
- Δηλητήρια από έντομα: μέλισσες, σφήκες, αράχνες.
- Ρούχα: λατέξ, συνθετικά, αθλητικός εξοπλισμός, μπαλόνια, προφυλακτικά.
- Αντιαλλεργικές ουσίες: χορηγούνται για τη θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας.
- Η άσκηση από μόνη της ή μετά από συνδυασμό κάποιας τροφής. Η έκθεση στο κρύο.
Όταν η αιτία της αναφυλαξίας δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί τότε ονομάζουμε το γεγονός ως ιδιοπαθή αναφυλαξία.
Η αναφυλαξία προκαλείται από τις ανοσοσφαιρίνες Ε που κυκλοφορούν στο αίμα μας φυσιολογικά, για να αντιμετωπίζουν επιβλαβείς ουσίες. Στα άτομα όμως που παθαίνουν αναφυλαξία δημιουργείται μια απρόβλεπτη και ασυνήθιστη αντίδραση από αυτές τις ανοσοσφαιρίνες.
Κάποια άτομα είναι περισσότερο πιθανόν να πάθουν αναφυλαξία από κάποια άλλα. Σε αυτά τα άτομα συνήθως υπάρχει κάποιος παράγοντας κινδύνου:
- Προηγούμενη ξαφνική βαριά αλλεργική αντίδραση. Τα άτομα που έχουν πάθει στο παρελθόν αναφυλαξία έχουν περισσότερες πιθανότητες να ξαναπάθουν. Η βαρύτητα των συμπτωμάτων δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί, για την επόμενη φορά. Επίσης τα άτομα που έχουν κάποια ηπιότερη αλλεργική αντίδραση στο παρελθόν είναι δυνατόν να βιώσουν μια βαριά αναφυλαξία.
- Τα άτομα που έχουν άσθμα είναι πιθανόν να έχουν ένα αναφυλακτικό επεισόδιο, με βαριά αναπνευστικά συμπτώματα. Η κατάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα απειλητική για τη ζωή.
- Άτομα με άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες, μεγαλύτερης ηλικίας, όπως χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή εμφύσημα, είναι δυνατόν να έχουν αναφυλακτική αντίδραση απειλητική για τη ζωή. Επίσης επικίνδυνο είναι να συμβεί σε άτομα με στεφανιαία νόσο και άλλες καρδιοπάθειες.
Η διάγνωση γίνεται μόνο από τα συμπτώματα, ιδιαίτερα όταν αυτά προκαλούνται από την έκθεση του οργανισμού, σε κάποιον αλλεργιογόνο παράγοντα.
Πολλά άλλα προβλήματα μπορούν να εμφανισθούν με παρόμοια συμπτώματα, με της αναφυλαξίας. Τέτοια είναι μια ασθματική κρίση, ένα έμφραγμα του μυοκαρδίου, μια κρίση πανικού, ή μια τροφική δηλητηρίαση. Πάντα χρειάζεται η γνώμη του γιατρού, για να διευκρινισθεί η κατάσταση.
Η τρυπτάση είναι μια ουσία που απελευθερώνεται στο αίμα όταν ξεκινά μια αναφυλακτική αντίδραση και η μέτρησή της μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωσή της αν και πολλά άτομα με αναφυλακτική αντίδραση έχουν φυσιολογικές τιμές κατά τη διάρκεια του επεισοδίου.
Η αντιμετώπιση και θεραπεία της αναφυλαξίας συζητιέται στο άρθρο: Αναφυλαξία-Αλλεργικό σοκ. Πως αντιμετωπίζεται.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση και τη συμβουλή του γιατρού σας.

