Αμφιβληστροειδοπάθεια λόγω βελτίωσης του Διαβήτη;

Σε αυτό το άρθρο
Η αμφιβληστροειδοπάθεια είναι η πρώτη επιπλοκή του Διαβήτη, που εμφανίζεται. Μπορεί όμως, η βελτίωση του Διαβήτη να επιδεινώσει την αμφιβληστροειδοπάθεια; Δυστυχώς ναι! Η ρύθμιση του Διαβήτη χρειάζεται μεγάλη προσοχή ιδιαίτερα στα άτομα, που ήδη έχουν αναπτύξει την παρενέργεια.
Οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη της αμφιβληστροειδοπάθειας είναι ο αρρύθμιστο Διαβήτης, τα υψηλά επίπεδα αρτηριακής υπέρτασης και λιπιδίων. Το κάπνισμα αυξάνει τις πιθανότητες. Υπολογίζεται ότι 20 τσιγάρα την ημέρα τετραπλασιάζει την πιθανότητα εμφάνισης της αμφιβληστροειδοπάθειας. Η εγκυμοσύνη είναι μια επιβαρυντική κατάσταση και όπως προαναφέραμε η απότομη ρύθμιση του Διαβήτη.
Η αμφιβληστροειδοπάθεια είναι μια κατάσταση κατά την οποία η αμφιβληστροειδής χιτώνας, που είναι υπεύθυνος για την όραση, πάσχει. Αυτός σε φυσιολογικές συνθήκες αιματώνεται από συγκεκριμένο αριθμό αγγείων. Σε καταστάσεις επιβαρυντικές τα αγγεία αυτά βλάπτονται, αιμορραγούν, δημιουργούνται μίκρο-ανευρύσματα, αυξάνεται η διαπερατότητα τους, ή θρομβώνουν. Στο σημείο αυτό μιλάμε για την μη-παραγωγική αμφιβληστροειδοπάθεια, η οποία δεν δίνει συμπτώματα.
Στη συνέχεια τα προβληματικά αγγεία εκκρίνουν αυξητικούς παράγοντες, όπως ο VEGF, ο οποίος προκαλεί την γέννηση νέων αγγείων. Σκοπός τους είναι να καλύψουν τις τροφικές ανάγκες του χιτώνα, που προέκυψαν από την ανεπάρκεια των φυσιολογικών αγγείων. Αντίθετα όμως με τον σκοπό τους, τα νεοαγγεία καταλαμβάνουν ζωτικό χώρο του χιτώνα, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται οπτικά κενά, στα σημεία που αναπτύσσονται. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται παραγωγική αμφιβληστροειδοπάθεια και χρειάζεται άμεσα θεραπεία.
Ο μηχανισμός για την αμφιβληστροειδοπάθεια
Δεν αναπτύσσουν όλοι αμφιβληστροειδοπάθεια. Ανεξάρτητα από την παρουσία των επιβαρυντικών παραγόντων, υπάρχουν άτομα που δεν αναπτύσσουν αμφιβληστροειδοπάθεια. Αυτό σημαίνει ότι πιθανότατα υπάρχει και ένα γενετικό υπόβαθρο, πάνω στο οποίο, κάποια άτομα είναι πιο ευάλωτα. Έτσι υπάρχουν οικογένειες που παρουσιάζουν αρκετά συχνά την επιπλοκή και άλλες όχι. Μια προστατευτική παράμετρος φαίνεται να είναι η πολύ χαμηλή αρτηριακή πίεση, που παρουσιάζουν ορισμένα άτομα.
Τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, που εμφανίζονται στον αρρύθμιστο Διαβήτη, προκαλούν αλλαγές στην αιματική ροή των αγγείων του αμφιβληστροειδούς χιτώνα. Συγκεκριμένα η ροή αυξάνεται με αποτέλεσμα να αυξάνεται και η πίεση μέσα στα τριχοειδή αγγεία. Η αύξηση της ενδοαγγειακής πίεσης είναι αιτία πρόκλησης βλαβών σε αυτά. Τα αγγεία μετά από την βλάβη τους, δεν μπορούν να μεταφέρουν τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, στα κύτταρα του χιτώνα. Δημιουργείται δηλαδή μια ισχαιμική κατάσταση.
Η απότομη μείωση, των συγκεντρώσεων της γλυκόζης στο αίμα, επιδεινώνει το πρόβλημα. Η αιματική ροή επιβραδύνεται σε χαμηλές συγκεντρώσεις γλυκόζης, με αποτέλεσμα τα ήδη ανεπαρκή αγγεία του χιτώνα, να δέχονται λιγότερα θρεπτικά συστατικά. Αυτό έχει σαν συνέπεια επέκταση της ισχαιμικής κατάστασης, κατά την διάρκεια της βελτίωσης των τιμών του σακχάρου.
Από τον μηχανισμό, με τον οποίο προκαλείται η επιδείνωση της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας, καταλαβαίνουμε ότι όλα αυτά συμβαίνουν μόνο όταν προϋπάρχει διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια. Γι’ αυτό πριν επιχειρηθεί η γρήγορη ρύθμιση του Διαβήτη, θα πρέπει να διερευνάται η πιθανότητα ύπαρξης αμφιβληστροειδοπάθειας, με την διενέργεια μιας βυθοσκόπησης.
Τι λένε οι μελέτες
Τα συμπεράσματα αυτά παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά, με την δημοσίευση της μελέτης του Y. Sivas (EASD, Portugal, 2005). Στην μελέτη συμμετείχαν άτομα με κακή ρύθμιση του Διαβήτη και συνύπαρξη αμφιβληστροειδοπάθειας. Τα άτομα ακολούθησαν μια εντατική ρύθμιση των τιμών της γλυκόζης, με την χρήση ινσουλίνης. Από την παρακολούθηση φάνηκε ότι το 60% των ατόμων επιδείνωσε την αμφιβληστροειδοπάθεια του, στον πρώτο χρόνο και το 20% στον δεύτερο.
Κάτι που μάθαμε όμως από μια παλαιότερη μελέτη, την DCCT, που αφορούσε τον Διαβήτη τύπου 1, ήταν η κυτταρική μνήμη, ή διαφορετικά η κυτταρική κληρονομιά. Σύμφωνα με αυτήν τα άτομα που είχαν κακή ρύθμιση του Διαβήτη, ανέπτυξαν σοβαρότερες μορφές αμφιβληστροειδοπάθειας, ακόμα και αν το σάκχαρό τους τελικά ρυθμίστηκε. Φαίνεται ότι η κακή ρύθμιση στην αρχή της νόσου προκαλεί μια κληρονομιά, η οποία προεξοφλεί την πορεία της αμφιβληστροειδοπάθειας.
Ο ρυθμός εξέλιξης της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας θεωρείται ότι είναι σταθερός. Κάποια σημαντικά γεγονότα μπορεί να αυξήσουν αυτόν ρυθμό εξέλιξης. Κομβικής σημασίας είναι η ανάπτυξη διαβητικής νεφροπάθειας, η οποία σχετίζεται με επιτάχυνση της εξέλιξης της αμφιβληστροειδοπάθειας. Το ίδιο συμβαίνει όταν αναπτύσσεται υψηλή αρτηριακή πίεση. Όσον αφορά το σάκχαρο φαίνεται ότι μια πτώση της γλυκοζυλιωμένης κατά 3%, μπορεί να αυξήσει αρκετά το ρυθμό εξέλιξης της αμφιβληστροειδοπάθειας, για διάστημα 1-3 ετών. Στη συνέχεια όμως ο ρυθμός αυτός επιβραδύνεται και μπορεί να πέσει κάτω από τον μέσο όρο, στα επόμενα 3-4 χρόνια.
Πρόληψη για την ταχεία εξέλιξη της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας
Στο Ευρωπαϊκό Διαβητολογικό Συνέδριο του 2003, εκδόθηκαν οδηγίες για την πρόληψη της ταχείας εξέλιξης της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας. Σύμφωνα με αυτές:
- Ποτέ μην αφήσετε τον Διαβήτη να ξεφύγει από τον έλεγχο, στα πρώτα στάδια του.
- Εάν κάποιος έχει αρρύθμιστο Διαβήτη, ταυτόχρονα έχει αμφιβληστροειδοπάθεια και ξεκινά ρύθμιση του Διαβήτη, θα πρέπει να ελέγχει τα μάτια του κάθε 3-4 μήνες.
- Η διακοπή του καπνίσματος έχει μόνο οφέλη και συνιστάται πάντα.
- Η εμφάνιση οιδήματος ωχράς κηλίδας θεωρείται επιδείνωση και θα πρέπει να παρακολουθείτε στενά.
- Η διατήρηση της πίεσης του αίματος σε όσο χαμηλότερα επίπεδα ανέχεται ο ασθενής, είναι επωφελής.
- Θα πρέπει να επιχειρείται σταδιακή μείωση της γλυκοζυλιωμένης, σε διάστημα ενός έτους, στα άτομα που έχουν ήδη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.
Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια είναι η κυριότερη μη τραυματική αιτία τύφλωσης στον Δυτικό Κόσμο. Μέχρι τα τελευταία στάδια της δεν έχει συμπτώματα, και με αυτόν τον τρόπο συχνά παραμένει αδιάγνωστη. Οι γιατροί θα πρέπει να συστήνουν τον ετήσιο προληπτικό έλεγχο, με την διενέργεια της βυθοσκόπησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτή θα πρέπει να γίνεται συχνότερα.
Η παραγωγική αμφιβληστροειδοπάθεια, στην οποία παράγονται νέα αγγεία, θα πρέπει να θεραπεύεται επιθετικά, σύμφωνα με τα δεδομένα της Οφθαλμιατρικής.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση και τη συμβουλή του γιατρού σας.

