Η ιατρική είναι τέχνη, ή όχι;

Η ιατρική είναι σίγουρα επιστήμη, αλλά η εφαρμογή της είναι τέχνη. Η γνώση είναι το όριο και εκεί που φθάνει η γνώση σταματάει η επιστήμη. Εκεί που σταματάει η επιστήμη αρχίζει η τέχνη.
Πόσα γνωρίζουμε σήμερα για τον ανθρώπινο οργανισμό και τις ασθένειες; Σίγουρα πολλά περισσότερα από το παρελθόν. Είναι αυτό αρκετό; Σίγουρα όχι! Η νέα γνώση γεννά νέα ερωτηματικά, που αποκαλύπτουν το μέγεθος της άγνοιας μας. Και έτσι δικαιώνεται πανηγυρικά η Σωκρατική ρήση «Ἓν οἶδα ὅτι οὐδὲν οἶδα». Το μόνο που ξέρουμε είναι ότι δεν ξέρουμε τίποτα, ή για να είμαστε πιο δίκαιοι δεν γνωρίζουμε πολλά. Ασκούμε λοιπόν την ιατρική σε ένα καθεστώς ημιμάθειας. Και έρχεται πάλι η αρχαία σοφία να μας υπενθυμίσει ότι «η ημιμάθεια είναι χειρότερη της αμάθειας».
Ρύθμισε τον Διαβήτη σου και ζήσε φυσιολογικά!
Εάν έχεις Διαβήτη δεν είσαι μόνος… Μπορείς να βελτιώσεις την κατάσταση σου και να ζήσεις φυσιολογικά! Κάνε την ρύθμιση του Διαβήτη μαζί μας…
Για να περιοριστεί η αυθαιρεσία η ιατρική κοινότητα καθιέρωσε την αρχή της “evidence based medicine”, δηλαδή την άσκηση της ιατρικής βάση αποδείξεων. Οι αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται βάση των δεδομένων, που έχουν αποδειχτεί με κατάλληλες μελέτες. Έτσι με άξονα τα αποτελέσματα αξιόπιστων ερευνών σχεδιάζονται κατευθυντήριες οδηγίες, από επίσημες ιατρικές εταιρείες. Οι γιατροί καλούνται να ακολουθήσουν τις οδηγίες αυτές, κάτι που τους εξασφαλίζει κα το νομικό πλαίσιο της δράσης τους.
Ποιες είναι όμως αυτές οι μελέτες που καθορίζουν τις κατευθυντήριες οδηγίες; Είναι μεγάλες μελέτες που σχεδιάζονται με αντικειμενικό τρόπο και αφορούν χιλιάδες άτομα, για πολλά χρόνια παρακολούθησης. Το κόστος των μελετών αυτών είναι τεράστιο και καλούνται να το επωμιστούν οι φαρμακευτικές εταιρείες. Είναι επόμενο η έρευνα να στερείται ανεξαρτησίας. Σε καμιά περίπτωση δεν θα πω, ότι τα αποτελέσματα δεν είναι αξιόπιστα, αλλά ότι τα ερωτήματα που τίθενται είναι συγκεκριμένης κατεύθυνσης.
Επίσης η αξιοπιστία των μελετών επιβάλλει συγκεκριμένες προϋποθέσεις συμμετοχής ή μη διαφόρων ατόμων σε αυτές. Η παρακολούθηση τους γίνεται κατά κάποιο τρόπο με «αποστειρωμένες» διαδικασίες και καταμετρώνται προκαθορισμένα στοιχεία.
Η ιατρική στον πραγματικό κόσμο
Τι γίνεται όμως με την ιατρική στον πραγματικό κόσμο; Οι κατευθυντήριες οδηγίες που έχουν προκύψει από «αποστειρωμένες» μελέτες, εφαρμόζονται σε μια πολύπλοκη και άναρχη πραγματικότητα. Σε αυτήν ασθενείς με πολύπλοκο ιατρικό ιστορικό, διαφόρων ηλικιακών ομάδων, δεν αντιστοιχίζονται με αυτούς που συμμετείχαν στη μελέτη. Κλονίζεται δηλαδή η βασική αρχή της νέας ιατρικής, της ιατρικής βασισμένης σε αποδείξεις.
Η τέχνη ξεκινά σε αυτό το σημείο! Ο γιατρός καλείται να κάνει μια ελλειμματική αντιστοίχιση των ασθενών του στις κατευθυντήριες οδηγίες. Είναι ελλειμματική διότι τώρα, δεν μπορεί να προβλέψει το αποτέλεσμα των αποφάσεων του βάση αποδείξεων. Προβλέπει μόνο βάση της εμπειρίας και της διαίσθησής του. Τα ερωτήματα που τίθενται σε κάθε ασθενή δεν ταυτίζονται με αυτά που διερευνώνται στις μελέτες. Πολλές φορές καλούμαστε να πάρουμε αποφάσεις χωρίς να υπάρχει αντικειμενική απόδειξη.
Και η τέχνη συνεχίζεται με την προσπάθεια να πείσουμε τους ανθρώπους να ακολουθήσουν τις οδηγίες. Οι περισσότερες φαρμακευτικές αγωγές έχουν αποτύχει λόγω κακής συνεργασίας. Όλοι οι άνθρωποι δεν είναι ίδιοι, δεν αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο το ίδιο πρόβλημα. Κρίνουν, αμφισβητούν και αποφασίζουν αν θα ακολουθήσουν ή όχι την θεραπεία. Είναι υποχρέωση του γιατρού να βρει τον χρόνο και τον τρόπο να πείσει τον ασθενή. Ποιος θα αμφισβητούσε ότι αυτό δεν είναι τέχνη;
Τελικά, είναι υπερβολή να ισχυριζόμαστε ότι ασκούμε «ιατρική βάση αποδείξεων». Μάλλον ασκούμε «ιατρική βάση ενδείξεων» και τέχνης!
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση και τη συμβουλή του γιατρού σας.
